Tòa án Tối cao Hoa Kỳ vừa mang lại một phần thắng cho Sắc lệnh Hành pháp (“EO”) của Tổng thống Donald Trump nhằm hạn chế quyền công dân theo nơi sinh. Phán quyết lần này không trực tiếp tác động đến nguyên tắc “quyền công dân theo nơi sinh”, mà thay vào đó, hạn chế quyền của các thẩm phán tòa cấp quận liên bang trong việc ban hành các lệnh cấm trên phạm vi toàn quốc đối với các sắc lệnh hành pháp.
Trong phán quyết với tỷ lệ 6-3, Tòa án Tối cao cho rằng các thẩm phán liên bang cấp dưới đã đi quá giới hạn khi ban hành các lệnh cấm trên toàn quốc đối với sắc lệnh của Tổng thống, đồng thời chấp thuận đề nghị của chính quyền Trump nhằm thu hẹp phạm vi các lệnh cấm từng được ban hành tại các bang Maryland, Washington và Massachusetts.
Dù phán quyết của Tòa án Tối cao đánh dấu một sự thay đổi đáng kể trong cách các thẩm phán liên bang hoạt động trong nhiều năm qua, quyết định này vẫn tạo ra khoảng trống pháp lý cho các bên kiện tụng nhằm ngăn chặn sắc lệnh hành pháp có hiệu lực trong thời gian các vụ kiện tiếp tục được xét xử tại tòa án liên bang. Cụ thể, sắc lệnh EO này – vốn đã từng bị Tòa Phúc thẩm Liên bang ra phán quyết bất lợi – sẽ tiếp tục bị đình chỉ thêm 30 ngày nữa. Trong thời gian này, các phán quyết trước đó của tòa cấp dưới sẽ được xem xét lại về phạm vi áp dụng, tạo điều kiện cho các bên phản đối sắc lệnh có đủ thời gian để xin tiếp tục bảo vệ pháp lý từ các tòa án này.
Một biện pháp pháp lý khác được Tòa án Tối cao để ngỏ cho bên phản đối là khởi kiện theo hình thức “kiện tập thể” nhằm chống lại sắc lệnh EO. Nếu được chấp thuận, các vụ kiện tập thể này có thể dẫn đến việc ban hành các lệnh cấm mang tính bảo vệ nhóm, có thể ngăn chặn sắc lệnh hành pháp đi vào hiệu lực. Việc sắc lệnh EO có hiệu lực sẽ đảo lộn quan điểm pháp lý lâu đời rằng Tu chính án thứ 14 của Hiến pháp Hoa Kỳ trao quyền công dân cho bất kỳ ai sinh ra trên đất Mỹ, bất kể quốc tịch hay tình trạng di trú của cha mẹ – ngoại trừ một số trường hợp ngoại lệ như con cái của các nhà ngoại giao.
Câu Hỏi Thường Gặp
Tòa án Tối cao trao “một phần thắng” cho Trump ngày 4/7/2025 có nghĩa là gì?
“Một phần thắng” có nghĩa là Tòa án Tối cao chấp thuận lập luận của chính quyền Trump về thủ tục pháp lý – cụ thể là hạn chế quyền của thẩm phán cấp quận ban hành lệnh cấm toàn quốc. Tuy nhiên Tòa không phán quyết rằng Sắc lệnh 14160 hợp hiến hay hợp pháp. Sắc lệnh vẫn tiếp tục bị đình chỉ sau phán quyết này.
Sau phán quyết 4/7/2025, quyền công dân theo nơi sinh có bị ảnh hưởng không?
Không – quyền công dân theo nơi sinh vẫn được bảo vệ đầy đủ sau phán quyết ngày 4/7/2025. Sắc lệnh 14160 vẫn bị đình chỉ. Trẻ em sinh tại Mỹ trong giai đoạn này vẫn được công nhận là công dân Mỹ theo Tu chính án thứ 14. Phán quyết này chỉ ảnh hưởng đến thủ tục pháp lý, không ảnh hưởng đến quyền công dân thực tế.
Lệnh cấm toàn quốc (nationwide injunction) là gì và tại sao quan trọng?
Lệnh cấm toàn quốc là lệnh của một thẩm phán liên bang ngăn chặn một sắc lệnh hoặc quy định có hiệu lực trên toàn nước Mỹ – không chỉ trong phạm vi tòa án đó. Đây là công cụ pháp lý quan trọng vì cho phép một vụ kiện đơn lẻ ngăn chặn chính sách của chính phủ trên toàn quốc. Phán quyết 4/7/2025 hạn chế quyền này, buộc các bên phản đối phải dùng kiện tập thể để có bảo vệ rộng hơn.
Vụ kiện về quyền công dân theo nơi sinh kết thúc như thế nào?
Vụ kiện kết thúc ngày 3/7/2026 khi Tòa án Tối cao với tỷ lệ 6-3 tuyên bố Sắc lệnh 14160 vi hiến hoàn toàn theo Tu chính án thứ 14. Phán quyết cuối cùng khẳng định bất kỳ ai sinh ra trên lãnh thổ Hoa Kỳ đều là công dân Mỹ – đây là quyền hiến định không thể bị thu hẹp bởi sắc lệnh hành pháp.
Phán quyết 4/7/2025 và 3/7/2026 khác nhau như thế nào?
Phán quyết 4/7/2025 là chiến thắng về thủ tục cho Trump – hạn chế cách thẩm phán cấp dưới ngăn chặn sắc lệnh, nhưng không phán quyết về nội dung. EO 14160 vẫn bị đình chỉ. Phán quyết 3/7/2026 là phán quyết về nội dung – tuyên EO 14160 vi hiến hoàn toàn và bảo vệ đầy đủ quyền công dân theo nơi sinh theo Tu chính án thứ 14. Kết quả: quyền công dân nơi sinh được bảo vệ hoàn toàn.
Để biết thêm thông tin về phán quyết của Tòa án Tối cao và cập nhật diễn biến mới nhất về vụ kiện liên quan đến quyền công dân theo nơi sinh, vui lòng liên hệ: info@enterlinepartners.com.
CÔNG TY TNHH ENTERLINE & PARTNERS
Văn phòng TP. Hồ Chí Minh, Việt Nam
146C7 Nguyễn Văn Hưởng, phường Thảo Điền,
Quận 2, TP Thủ Đức,
TP Hồ Chí Minh, Việt Nam
Điện thoại: +84 933 301 488
Email: info@enterlinepartners.com
Facebook: Enterline & Partners – Dịch vụ Thị thực và Định cư Hoa Kỳ
TikTok: @eapvn
YouTube: @EnterlineAndPartnersConsulting
Website: http://enterlinepartners.com
Văn phòng Manila, Philippines
Tầng 37 Tòa nhà LKG
Số 6801 Đại lộ Ayala
Thành phố Makati, Philippines 1226
Điện thoại: +63 917 543 7926
Email: info@enterlinepartners.com
Facebook: Enterline and Partners Philippines
Website: https://enterlinepartners.com/language/en/welcome/
Quyền tác giả 2025. Bài viết này chỉ có mục đích cung cấp thông tin và không phải là tư vấn pháp lý. Nội dung của bài viết sẽ có thể được thay đổi vào bất cứ lúc nào, có hoặc không có thông báo. Các quan điểm được bộc lộ trong bài chỉ là của riêng Enterline & Partners.
